Şema nedir?
Şema Terapi’nin kurucusu Jeffrey Young’a göre şemalar; çocuklukta güvenlik, sevgi, özerklik, sınır ve kendini ifade ihtiyaçları yeterince karşılanmadığında oluşan, kendimiz ve ilişkilerimiz hakkındaki derin ve kalıcı inanç kalıplarıdır. Yetişkinlikte “aşırı tepki verdiğimiz”, “hep aynı filmi yaşadığımız” anların çoğunda tetiklenen bir şema vardır. Young modeli 18 şemayı 5 alanda toplar: Ayrılma & Reddedilme, Zedelenmiş Özerklik, Zedelenmiş Sınırlar, Başkalarına Yönelimlilik ve Aşırı Tetikte Olma & Bastırılmışlık.
Bilimsel kanıt
Şema Terapi güçlü bir kanıt tabanına sahiptir: Giesen-Bloo ve arkadaşlarının (2006) borderline kişilik bozukluğunda yürüttüğü randomize kontrollü çalışma ve Bamelis ve arkadaşlarının (2014) çok merkezli RCT’si, şema terapinin kişilik bozukluklarında etkili ve düşük bırakma oranlı bir tedavi olduğunu göstermiştir; Arntz ve arkadaşlarının (2022, JAMA Psychiatry) grup şema terapisi çalışması ve güncel meta-analizler bu bulguları desteklemektedir. Şemaların ölçümünde kullanılan Young Şema Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması Soygüt, Karaosmanoğlu ve Çakır (2009) tarafından yapılmış ve iyi psikometrik özellikler göstermiştir.
Önemli: Young Şema Ölçeği (YSQ) telifli bir araçtır; bu testin maddeleri, kamuya açık şema kavramlarından esinlenerek özgün olarak yazılmıştır ve YSQ’dan alıntı içermez. Sonuç bir tanı değil, kendini tanıma haritasıdır.
18 şemayı tek tek keşfet
Testi çözdükten sonra baskın çıkan şemalarının sayfalarını okumak, sonucu asıl anlamlı kılan adımdır. Her şema sayfasında o örüntünün nasıl oluştuğunu, belirtilerini, üç başa çıkma biçimini (teslim olma, kaçınma, aşırı telafi), ilişkilere yansımasını ve iyileşme yolunu bulacaksın. Aşağıdan doğrudan da göz atabilirsin:
Şema Terapi Rehberi: 18 şema, 5 alan ve bilimsel kanıtların tamamı →
Sonuçlarını gündelik hayata taşımak için iki araç: tetiklendiğin anı adım adım çözen Şema Günlüğü ve kriz anında okuyacağın Şema Kartı.