Bipolar bozukluk, kişinin ruh hâlinin, enerjisinin ve etkinlik düzeyinin, bir uçta mani ya da hipomani, diğer uçta depresyon olacak biçimde belirgin dönemler hâlinde dalgalandığı bir duygudurum bozukluğudur. Bu dalgalanmalar sıradan iniş çıkışların çok ötesinde, günler ya da haftalarca süren belirgin dönemlerdir.
Manik dönemde kişi aşırı enerjik, taşkın, az uykuyla yetinen ve dürtüsel olabilir; depresif dönemde ise çökkün, isteksiz ve umutsuzdur. Dönemler arasında görece dengeli evreler bulunabilir. Bipolar I bozuklukta tam manik ataklar görülürken, bipolar II'de daha hafif hipomani ve belirgin depresyon ön plandadır.
Bilimsel temeli
Bipolar bozukluğun güçlü bir biyolojik ve genetik temeli vardır; ailede görülme sıklığı yüksektir. Beynin duygudurum düzenleme devrelerinde ve biyolojik ritimlerinde işlev değişiklikleri rol oynar. Stresli olaylar, uyku düzensizlikleri ve mevsimsel etkenler atakları tetikleyebilir. Bipolar bozukluk, tek uçlu (majör) depresyondan farklı bir tablo olarak ele alınır ve tedavisi de farklıdır.
Günlük hayatta
Manik dönemde kişi bir gecede büyük planlar yapabilir, aşırı para harcayabilir ya da riskli kararlar alabilir; sonrasında gelen depresif dönemde bu davranışların yarattığı sonuçlarla yüzleşmek ağır olabilir. Bu döngü hem kişiyi hem yakınlarını yıpratır ve tanının doğru konması hayati önemdedir.
Bipolar bozukluğu tek uçlu depresyondan ayıran temel özellik, çökkün dönemlerin yanı sıra en az bir mani ya da hipomani döneminin bulunmasıdır. Bu ayrım tedaviyi kökten etkiler: yalnızca antidepresanla tedavi, bipolar bozuklukta bazen manik dönemi tetikleyebilir; bu yüzden doğru tanı hayatidir. Bir başka önemli nokta, tanının çoğu zaman gecikmesidir; çünkü kişiler genellikle yalnızca depresif dönemlerinde yardım arar ve geçmişteki hipomanik dönemleri bir sorun olarak görmedikleri için bildirmezler. Duygudurum geçmişinin bütününü değerlendirmek bu yüzden kritiktir. Bipolar bozukluğun bir irade ya da karakter meselesi değil, biyolojik temelli bir duygudurum bozukluğu olduğunu bilmek, damgalamayı azaltır.
Bipolar bozukluk süregiden ama yönetilebilir bir durumdur. Duygudurum dengeleyici ilaçlar, düzenli uyku ve yaşam ritmi, psikoeğitim ve terapi birlikte atakların sıklığını ve şiddetini azaltır. Kişinin kendi belirti örüntülerini tanıması, dengeli ve üretken bir hayat sürmesine olanak tanır.
Bipolar bozukluk DSM ve ICD'de tanımlı bir duygudurum bozukluğudur; manik-depresif tablonun klinik tanımı Emil Kraepelin'e kadar uzanan bir araştırma geleneğine dayanır.