Sağlık Anksiyetesi

Sağlık anksiyetesi, ciddi bir hastalığa sahip olma ya da yakalanma olasılığına dair, bedensel belirtilerin yanlış yorumlanmasıyla beslenen ve tıbbi güvence verilmesine rağmen geçmeyen aşırı kaygıdır. Kişi sağlığıyla ilgili sürekli tetikte olur ve en küçük bedensel değişikliği bir hastalığın işareti gibi okur.

Hastalık hastalığı (hipokondri) olarak da bilinen bu tablo, gerçek hastalıktan çok hastalık düşüncesinin kişiyi ele geçirmesiyle ilgilidir. Bir baş ağrısı beyin tümörü, bir çarpıntı kalp hastalığı olarak yorumlanabilir. Bu yorumlar kaygıyı artırır, kaygı ise bedensel belirtileri şiddetlendirir.

Nasıl ortaya çıkar?

Sağlık anksiyetesinin merkezinde bedensel duyumlara aşırı dikkat ve bunları felakete yorma vardır. Kişi bedenini sürekli tarar; bulduğu her normal duyumu (bir ben, bir kas seğirmesi) tehdit gibi görür. Güvence arama davranışları (sık doktora gitme, sürekli internetten araştırma, yakınlara sorma) kısa vadede rahatlatır ama uzun vadede kaygıyı besler. Geçmiş hastalık deneyimleri ve kaygıya yatkın mizaç zemin hazırlar.

Günlük hayatta

Sağlık anksiyetesi olan biri günün büyük bölümünü belirtilerini kontrol ederek, test sonuçlarını bekleyerek ya da hastalık belirtilerini araştırarak geçirebilir. Paradoksal biçimde, bazıları da korktukları teşhisi duymamak için doktordan tamamen kaçınır. Her iki durumda da yaşam kalitesi düşer.

Sağlık anksiyetesi bir yelpazede yaşanır: bir uçta sağlığa dair hafif ve zaman zaman ortaya çıkan endişeler, diğer uçta ise hayatı ele geçiren, sürekli belirti tarama ve güvence arama ile giden ağır biçimler bulunur. İlginç biçimde bu tablo iki zıt davranış örüntüsüyle kendini gösterebilir: bazıları sürekli doktora gider ve tetkik ister, bazıları ise korktukları teşhisi duymamak için tıbbi yardımdan tamamen kaçınır. Her iki uçta da kaygı sürer. İnternette belirti araştırmanın kaygıyı körüklemesi öylesine yaygındır ki bu davranışın kendisi bir kısır döngü hâline gelmiştir. Bu örüntüyü tanımak, kırılması için önemli bir başlangıçtır.

Sağlık anksiyetesi bilişsel davranışçı terapiye iyi yanıt verir. Bedensel belirtileri felakete yormadan değerlendirmeyi öğrenmek, güvence arama ve sürekli kontrol davranışlarını azaltmak kaygı döngüsünü kırar. Bedenine güven duymayı yeniden öğrenmek, kişiye büyük bir rahatlama getirir.