Agorafobi

Agorafobi, kaçmanın zor olabileceği ya da panik benzeri belirtiler yaşandığında yardım bulunamayacağı düşünülen ortamlarda bulunmaktan duyulan yoğun korku ve bu ortamlardan kaçınma ile karakterize bir kaygı bozukluğudur. Yaygın yanlış inanışın aksine yalnızca “açık alan korkusu” değildir.

Agorafobi olan kişi toplu taşıma araçlarında, kalabalıklarda, kapalı alanlarda, sıralarda beklerken ya da evden tek başına uzaklaşırken güçlü bir tedirginlik yaşar. Ortak nokta, o an bir panik atak ya da utandırıcı bir durum yaşanırsa kaçamamak veya yardım alamamak korkusudur.

Nasıl ortaya çıkar?

Agorafobi çoğu zaman panik ataklarla iç içe gelişir. Kişi bir yerde panik atak yaşadıktan sonra o yeri tehlikeyle ilişkilendirir ve oradan kaçınır. Kaçınma kısa vadede rahatlatır, ama korkuyu pekiştirir ve giderek daha çok ortama yayılır. Zamanla kişinin güvenli bulduğu alan daralır; en ağır durumlarda kişi evden hiç çıkamaz hâle gelebilir.

Günlük hayatta

Agorafobisi olan biri işe gitmek için metroya binmekten, alışveriş merkezine girmekten ya da uzun bir yolculuğa çıkmaktan kaçınabilir; çoğu zaman yanında “güvenli bir kişi” olduğunda daha rahat eder. Bu kaçınmalar iş, sosyal yaşam ve bağımsızlığı ciddi biçimde kısıtlar.

Agorafobinin en yaygın yanlış anlaşılması, onu yalnızca açık alan korkusu sanmaktır. Oysa agorafobinin özü, kaçmanın zor ya da utandırıcı olacağı, yardımın ulaşamayacağı durumlarda bulunma korkusudur; bu, kapalı bir asansör kadar açık bir meydanı da kapsayabilir. Bir diğer önemli nokta, agorafobinin panik ataklarla sık sık iç içe gelişmesidir; ancak panik öyküsü olmadan da görülebilir. Ortak payda, güvenli bulunan alanın giderek daralmasıdır. Bu kaçınma örüntüsü fark edilmezse yavaş yavaş genişleyerek kişiyi evine hapsedebilir; bu yüzden erken tanınması ve ele alınması özellikle değerlidir. Agorafobinin yalnızca bir mekân korkusu değil, güvenlik ve kaçış ihtiyacıyla ilgili bir kaygı olduğunu görmek, ona doğru yaklaşmayı kolaylaştırır.

Agorafobi, maruz bırakma temelli bilişsel davranışçı terapiye iyi yanıt verir. Korkulan durumlarla kademeli ve planlı biçimde yeniden karşılaşmak, kaçınmanın büyüttüğü korkuyu küçültür. Kişinin dünyasını yeniden genişletmesi mümkündür ve bu, özgürlük hissini geri kazandırır.