Beden Dismorfik Bozukluğu

Beden Dismorfik Bozukluğu, kişinin görünümündeki küçük ya da başkaları tarafından fark edilmeyen bir “kusura” takılıp kalması ve bu kusurla ilgili yoğun, tekrarlayan bir uğraş içine girmesiyle tanımlanan bir ruhsal bozukluktur. Kişi bu kusuru abartılı, çirkin ya da katlanılmaz olarak algılar; oysa dışarıdan bakanlar çoğu zaman böyle bir sorun görmez.

Bu tablo basit bir “görünüş kaygısı” değildir. Kişi günün önemli bir kısmını aynaya bakarak, kusuru gizlemeye çalışarak, başkalarıyla kıyaslayarak ya da onay arayarak geçirebilir. Bu uğraş o kadar yoğunlaşır ki iş, okul ve sosyal yaşamı ciddi biçimde etkiler. En sık yüz, cilt, saç, burun gibi bölgelere odaklanılır.

Bilimsel temeli

Beden dismorfik bozukluğu, obsesif kompulsif bozuklukla akraba kabul edilir; her ikisinde de takıntılı düşünceler ve bunları yatıştırmaya yönelik zorlantılı davranışlar (kontrol etme, aynaya bakma, onay arama) vardır. Araştırmalar, görsel bilgiyi işleme ve ayrıntılara aşırı odaklanma biçiminde nörobiyolojik farklılıklara işaret eder. Mükemmeliyetçilik, düşük öz-değer ve eleştiriye maruz kalma öyküsü riski artırır.

Günlük hayatta

Günlük yaşamda bu, sürekli ayna kontrolü ya da tam tersine aynadan kaçınma, fotoğraf çektirmekten kaçınma, makyaj ya da kıyafetle kusuru örtme, defalarca “nasıl görünüyorum?” diye sorma ve estetik müdahale arayışı biçiminde görülebilir. Yapılan müdahaleler nadiren rahatlama sağlar; odak çoğu zaman başka bir bölgeye kayar.

Bu tabloyu yaşayan kişiler çoğu zaman yıllarca sessizce acı çeker, çünkü sorunlarının “yüzeysel” ya da “kibirli” görüneceğinden korkar. Oysa yaşadıkları sıkıntı son derece gerçektir ve tedavi edilebilir; bunu bilmek, yardım istemenin önündeki utanç engelini aşmaya yardımcı olur.

Yakınların “ama harika görünüyorsun” gibi güvence vermeleri genellikle kalıcı bir rahatlama sağlamaz; hatta onay arama döngüsünü besleyebilir. Bunun yerine kişinin yaşadığı sıkıntıyı ciddiye almak ve profesyonel desteğe nazikçe yönlendirmek, bu görünmez ama gerçek acıyla baş etmede çok daha yapıcı bir yoldur.

Bu tablo, kişinin gerçekten böyle gördüğü için son derece gerçek ve acı vericidir; “kendini beğenmişlik” ya da “kibir” ile hiçbir ilgisi yoktur. Bilişsel davranışçı terapi ve gerektiğinde ilaç tedavisi ile belirtiler belirgin biçimde hafifleyebilir. Beden dismorfik bozukluğunu anlamak, görünüşe dair takıntının ardındaki acıyı görmeyi ve kişiye yargı yerine anlayışla yaklaşmayı sağlar.